Ο ύπνος των βρεφών είναι ένα από τα θέματα που προκαλούν τη μεγαλύτερη σύγχυση στους γονείς. Από τις «μαγικές» 12 ώρες ύπνου μέχρι τις αυστηρές ρουτίνες και τα προγράμματα που υπόσχονται ότι το μωρό θα κοιμάται όλη τη νύχτα, το διαδίκτυο, τα βιβλία και οι συμβουλές ειδικών είναι γεμάτα αντικρουόμενες πληροφορίες. Δεν είναι τυχαίο ότι γύρω από τον παιδικό ύπνο έχει αναπτυχθεί μια ολόκληρη βιομηχανία που προσφέρει προγράμματα, καθοδήγηση και «λύσεις» για τους κουρασμένους γονείς.
Ωστόσο, όπως εξηγεί η δημοσιογράφος Amanda Ruggeri σε άρθρο της στο BBC, πολλά από όσα θεωρούνται δεδομένα δεν στηρίζονται πάντα σε ισχυρά επιστημονικά στοιχεία. Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι ο ύπνος των μωρών είναι πολύ πιο ποικιλόμορφος και λιγότερο προβλέψιμος από ό,τι συχνά παρουσιάζεται. Μάλιστα, κάποιες από τις πιο διαδεδομένες συμβουλές για τον παιδικό ύπνο βασίζονται σε μύθους ή υπεραπλουστευμένες ερμηνείες των δεδομένων. Η δημοσιογράφος, η οποία θα κυκλοφορήσει ένα βιβλίο με τίτλο SLEEP Inc. το 2027, αναλύει πέντε από τις πιο συνηθισμένες αντιλήψεις για τον ύπνο των βρεφών και τι δείχνει πραγματικά η επιστημονική έρευνα.
Μύθος 1: Τα μωρά πρέπει να κοιμούνται όλη τη νύχτα από νωρίς
Ένας από τους πιο γνωστούς μύθους είναι ότι τα μωρά πρέπει να «κοιμούνται όλη τη νύχτα» μέχρι περίπου την ηλικία των έξι μηνών. Παρόλο που πολλοί γονείς το θεωρούν ιδανικό στόχο, στην πράξη αυτό είναι σχετικά σπάνιο. Μεγάλες επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα νυχτερινά ξυπνήματα είναι πολύ συνηθισμένα στην πρώιμη παιδική ηλικία.
Για παράδειγμα, μια μελέτη στη Νορβηγία που περιλάμβανε περισσότερα από 55.000 μωρά διαπίστωσε ότι σχεδόν επτά στα δέκα μωρά έξι μηνών ξυπνούσαν τουλάχιστον μία φορά τη νύχτα, ενώ ακόμη και στην ηλικία των 18 μηνών περισσότερα από ένα στα τέσσερα παιδιά συνέχιζαν να ξυπνούν. Αντίστοιχα, μια μελέτη του 2020 στη Φινλανδία, στην οποία συμμετείχαν 5.700 παιδιά, έδειξε ότι τα μωρά τριών, έξι και οκτώ μηνών ξυπνούσαν κατά μέσο όρο περισσότερες από δύο φορές τη νύχτα. Ακόμη και στους δώδεκα μήνες τα μωρά ξυπνούσαν περίπου 1,8 φορές, ενώ στους 18 έως 24 μήνες περίπου μία φορά τη νύχτα.
Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι ένα έως τρία ξυπνήματα τη νύχτα είναι απολύτως συνηθισμένα στα πρώτα χρόνια ζωής. Μάλιστα, όταν οι επιστήμονες χρησιμοποιούν πιο αντικειμενικές μεθόδους μέτρησης, όπως βιντεοσκόπηση του ύπνου, διαπιστώνουν ότι τα μωρά μπορεί να ξυπνούν ακόμη πιο συχνά από όσο αντιλαμβάνονται οι γονείς. Παρ’ όλα αυτά, όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, ο ύπνος τους τείνει να σταθεροποιείται και τα νυχτερινά ξυπνήματα μειώνονται φυσικά.
Μύθος 2: Τα νυχτερινά ξυπνήματα είναι πάντα φυσιολογικά
Παρόλο που τα νυχτερινά ξυπνήματα είναι συχνά, δεν σημαίνει ότι είναι πάντα και απολύτως φυσιολογικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να κρύβεται κάποιο πρόβλημα υγείας που επηρεάζει τον ύπνο του παιδιού. Ένα παράδειγμα είναι η έλλειψη σιδήρου και μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, δυσκολία στον ύπνο και συχνές αφυπνίσεις.
Παρόμοια προβλήματα μπορεί να προκληθούν και από άλλες καταστάσεις, όπως τροφικές αλλεργίες, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή ωτίτιδες. Επιπλέον, υπάρχουν και διαταραχές ύπνου που μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και σε μικρά παιδιά. Η αποφρακτική άπνοια ύπνου, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι επηρεάζει έως και το 6% των παιδιών και μπορεί επίσης να οδηγήσει σε συχνές αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Μύθος 3: Τα μωρά χρειάζονται πάντα 12 ώρες νυχτερινού ύπνου
Ένας ακόμη διαδεδομένος μύθος είναι ότι τα βρέφη χρειάζονται περίπου 12 ώρες συνεχόμενου νυχτερινού ύπνου. Η ιδέα αυτή έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής σε δυτικές κοινωνίες μέσω προγραμμάτων ύπνου που προτείνουν το λεγόμενο «πρόγραμμα 7-7», δηλαδή ύπνο από τις επτά το βράδυ μέχρι τις επτά το πρωί. Παρότι ορισμένα παιδιά πράγματι κοιμούνται τόσες ώρες, η έρευνα δείχνει ότι για πολλά άλλα αυτό είναι περισσότερο από όσο χρειάζονται.
Μια μεγάλη αυστραλιανή μελέτη με περίπου 5.000 παιδιά διαπίστωσε ότι από τη βρεφική ηλικία μέχρι σχεδόν τα πέντε χρόνια τα παιδιά κοιμούνταν κατά μέσο όρο περίπου 11 ώρες τη νύχτα. Σε πολλές χώρες της Ασίας μάλιστα ο μέσος νυχτερινός ύπνος είναι ακόμη μικρότερος.
Οι επίσημες οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής Ύπνου δεν ορίζουν συγκεκριμένο αριθμό ωρών για τον νυχτερινό ύπνο, αλλά προτείνουν ένα συνολικό εύρος ύπνου μέσα στο 24ωρο. Για τα μωρά τεσσάρων έως δώδεκα μηνών προτείνονται συνολικά 12 έως 16 ώρες ύπνου, ενώ για τα παιδιά ενός έως δύο ετών 11 έως 14 ώρες.
Μύθος 4: Οι ύπνοι στο καρότσι ή στο αυτοκίνητο δεν είναι ξεκούραστοι
Συχνά λέγεται ότι οι ύπνοι που γίνονται ενώ το μωρό κινείται, όπως σε καρότσι, μάρσιπο ή αυτοκίνητο, είναι λιγότερο ξεκούραστοι. Ωστόσο δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτή την άποψη. Αντίθετα, ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η απαλή κίνηση μπορεί να βοηθήσει τα μωρά να χαλαρώσουν και να κοιμηθούν πιο εύκολα.
Σε μια μελέτη με μωρά δύο μηνών παρατηρήθηκε ότι κοιμόντουσαν πιο γρήγορα και έκλαιγαν λιγότερο όταν κουνιόντουσαν απαλά. Άλλες μελέτες σε ενήλικες έχουν δείξει ότι το απαλό λίκνισμα κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί να αυξήσει τον χρόνο που περνά κάποιος σε βαθύ ύπνο και να βοηθήσει τον εγκέφαλο να περάσει πιο γρήγορα σε βαθύτερα στάδια ύπνου. Αυτό δεν είναι ιδιαίτερα παράξενο αν σκεφτεί κανείς ότι τα μωρά περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους κοιμισμένα μέσα στη μήτρα, συχνά ενώ η μητέρα κινείται και τα «κουνά» φυσικά.
Μύθος 5: Όσο περισσότερο κοιμάται την ημέρα, τόσο περισσότερο θα κοιμηθεί τη νύχτα
Τέλος, ένας ακόμη διαδεδομένος μύθος είναι ότι «ο ύπνος φέρνει ύπνο», δηλαδή ότι όσο περισσότερο κοιμάται ένα παιδί μέσα στην ημέρα τόσο καλύτερα θα κοιμηθεί τη νύχτα. Στην πραγματικότητα η επιστημονική έρευνα δεν υποστηρίζει σταθερά αυτή την ιδέα. Σε μεγαλύτερα νήπια και παιδιά προσχολικής ηλικίας πολλές μελέτες έχουν δείξει το αντίθετο: τις ημέρες που κοιμούνται περισσότερο το μεσημέρι συχνά χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να κοιμηθούν το βράδυ και μπορεί να ξυπνούν συχνότερα τη νύχτα.
Σε μικρότερα μωρά τα αποτελέσματα είναι πιο σύνθετα. Μια μελέτη που χρησιμοποίησε συσκευές καταγραφής κίνησης για την παρακολούθηση του ύπνου βρήκε ότι στα μωρά έξι εβδομάδων ή δεκαπέντε εβδομάδων οι μεγαλύτεροι ημερήσιοι ύπνοι δεν επηρέαζαν τον νυχτερινό ύπνο. Στην ηλικία όμως των έξι μηνών, όταν τα μωρά κοιμούνταν περισσότερο μέσα στην ημέρα, κοιμούνταν ελαφρώς περισσότερο και τη νύχτα. Η διαφορά όμως ήταν πολύ μικρή: μία επιπλέον ώρα ύπνου μέσα στην ημέρα συνδεόταν με μόλις περίπου δεκατέσσερα λεπτά περισσότερου ύπνου τη νύχτα.
Ένας από τους βασικούς βιολογικούς μηχανισμούς που ρυθμίζουν τον ύπνο είναι η λεγόμενη «πίεση ύπνου», η οποία αυξάνεται όσο περισσότερο παραμένει κάποιος ξύπνιος. Επομένως, αν ένα μωρό έχει ήδη κοιμηθεί αρκετά μέσα στην ημέρα, μπορεί να έχει μικρότερη ανάγκη για ύπνο το βράδυ και να δυσκολευτεί περισσότερο να αποκοιμηθεί.
Πηγή: vwoman.gr
