Η 28η Φεβρουαρίου 2023 θα μείνει για πάντα χαραγμένη στη μνήμη της Ελλάδας, όμως και της Κύπρου, ως η νύχτα μιας ανείπωτης τραγωδίας. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, μια σιδηροδρομική σύγκρουση στα Τέμπη πάγωσε τον χρόνο και βύθισε την Ελλάδα στο πένθος. Μέσα σε δευτερόλεπτα, δεκάδες ζωές χάθηκαν και μια ολόκληρη κοινωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα σοκ που συνεχίζει να αντηχεί μέχρι σήμερα.
Το βράδυ εκείνο, η επιβατική αμαξοστοιχία Intercity που εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα–Θεσσαλονίκη συγκρούστηκε μετωπικά με εμπορικό τρένο στην περιοχή των Τεμπών. Η σύγκρουση στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, ανάμεσα τους και δυο Κύπριοι, στην πλειονότητά τους νέους, φοιτητές και εργαζόμενους που επέστρεφαν στις πόλεις τους μετά το τριήμερο της Αποκριάς.
Η πορεία προς τη σύγκρουση
Η επιβατική αμαξοστοιχία αναχώρησε από την Αθήνα το βράδυ και συνέχισε κανονικά το ταξίδι της μέχρι τη Λάρισα. Από εκεί και μετά, χωρίς να γίνει αντιληπτό εγκαίρως, βρέθηκε να κινείται στη γραμμή καθόδου, δηλαδή στη γραμμή που χρησιμοποιούν τα τρένα με κατεύθυνση προς νότο. Την ίδια στιγμή, εμπορικός συρμός κινούνταν στην ίδια γραμμή με αντίθετη πορεία.
Για περίπου δώδεκα λεπτά τα δύο τρένα κατευθύνονταν το ένα προς το άλλο. Στις 23:22 σημειώθηκε η μετωπική σύγκρουση κοντά στον οικισμό Ευαγγελισμός. Η ταχύτητα και η σφοδρότητα της πρόσκρουσης προκάλεσαν εκτροχιασμό βαγονιών, ισχυρή έκρηξη και φωτιά που εξαπλώθηκε γρήγορα.
Τα πρώτα βαγόνια καταστράφηκαν σχεδόν ολοσχερώς. Επιζώντες περιέγραψαν σκηνές πανικού: πυκνό καπνό, σκοτάδι, τραυματίες που ζητούσαν βοήθεια, ανθρώπους εγκλωβισμένους στα συντρίμμια. Κάποιοι κατάφεραν να βγουν σπάζοντας παράθυρα ή σκαρφαλώνοντας μέσα από παραμορφωμένα μεταλλικά τμήματα.
Δείτε το έκτακτο δελτίο που βγήκε στον αέρα από τον τηλεοπτικό σταθμό OPEN:
Από την αρχική σύγχυση στη συνειδητοποίηση της τραγωδίας
Οι πρώτες πληροφορίες που έφτασαν στις αρχές έκαναν λόγο για «ατύχημα τρένου», χωρίς σαφή εικόνα της έκτασης. Σύντομα όμως αποκαλύφθηκε ότι επρόκειτο για μετωπική σύγκρουση δύο συρμών. Νοσοκομεία της περιοχής τέθηκαν σε άμεση ετοιμότητα, ενώ δυνάμεις διάσωσης κινητοποιήθηκαν από πολλές περιοχές.
Όσο περνούσαν οι ώρες, η πραγματικότητα γινόταν όλο και πιο βαριά. Ο αριθμός των θυμάτων αυξανόταν και η Ελλάδα βυθιζόταν στο πένθος. Η καταστροφή χαρακτηρίστηκε το σοβαρότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας.
Τα αίτια και τα ερωτήματα
Οι έρευνες που ακολούθησαν έφεραν στο προσκήνιο σοβαρές αδυναμίες του συστήματος ασφάλειας. Αναδείχθηκαν προβλήματα λειτουργίας υποδομών, ελλείψεις τεχνολογικών συστημάτων ελέγχου κυκλοφορίας και διαδικαστικές αστοχίες. Παράλληλα, εξετάστηκε ο ρόλος ανθρώπινων χειρισμών που φέρεται να συνέβαλαν στην αλληλουχία γεγονότων.
Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν έντονη κοινωνική αντίδραση. Πολίτες, συγγενείς θυμάτων και φορείς ζήτησαν πλήρη διερεύνηση και απόδοση ευθυνών σε όλα τα επίπεδα. Το δυστύχημα μετατράπηκε γρήγορα από τραγικό συμβάν σε ζήτημα θεσμικής αξιοπιστίας και λειτουργίας των υποδομών.
Οι 57 άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους
- Γιώργος Μπουρνάζης, 15 ετών
- Αναστασία Παπαγγελή, 19 ετών
- Θώμη Πλακιά, 20 ετών
- Χρύσα Πλακιά, 20 ετών
- Αναστασία Πλακιά, 20 ετών
- Αναστάσιος Κουτσόπουλος, 21 ετών
- Μαρία Θωμαή Ψαροπούλου, 21 ετών
- Φραντσέσκα Μπέζα, 21 ετών
- Γιώργος Παπάζογλου, 22 ετών
- Ελένη Τσίντζα, 22 ετών
- Ιορδάνης Αδαμάκης, 22 ετών
- Κλαούντια Λάτα, 22 ετών
- Αφροδίτη Τσιωμά, 23 ετών
- Αγάπη Τσακλίδου, 23 ετών
- Ιφιγένεια Μήτσκα, 23 ετών
- Άγγελος Τηλκερίδης, 23 ετών
- Ντένις Ρούτσι, 23 ετών
- Κυπριανός Παπαϊωάννου, 23 ετών
- Νικήτας Καραθεόδωρος, 23 ετών
- Αναστασία Αδαμίδου, 24 ετών
- Καλλιόπη Πορφυρίδου, 24 ετών
- Δήμητρα-Ευαγγελία Καπετάνιου, 25 ετων
- Ελισάβετ Χατζηβασιλείου, 26 ετών
- Δημήτρης Ασλανίδης, 26 ετών
- Νίκος Ναλμπάντης, 27 ετών
- Σωτήρης Καραγεωργίου, 28 ετών
- Ελπίδα Χούπα, 28 ετών
- Γιάννης Καρασάββας, 28 ετών
- Δημήτρης Οικού, 29 ετών
- Παναγιώτης Χατζηχαραλάμπους, 29 ετών
- Σοφία-Ελένη Ταχμαζίδου, 32 ετών
- Δημήτρης Μασσάλης, 32 ετών
- Βάιος Βλάχος, 34 ετών
- Αθηνά Κατσάρα 34 ετών
- Μοχάμεντ Εντρίς, 34 ετών
- Σπύρος Βούλγαρης, 35 χρονών
- Ιονέλ Κουλέλα, 35 ετών
- Λένα Δουρμίκα, 39 ετών
- Βάγια Μπλέκα, 42 ετών
- Ιωάννης Βουτσινάς, 48 ετών
- Ανδρέας Παυλίδης, 49 ετών
- Μαρία Μουρτζάκη, 51 ετών
- Βασίλειος-Κυριάκος Κώττας, 52 ετών
- Βαγγέλης Μπουρνάζης, 54 ετών
- Βασιλική Χλωρού, 55 ετών
- Μαρία Εγούτ, 55 ετών
- Γιάννης Τζοβάρας, 55 ετών
- Χρυσούλα Κουκαριώτη, 56 ετών
- Μαρία Μιάρη, 56 ετών
- Γιώργος Φωτόπουλος, 57 ετών
- Γιώργος Κουτσούμπας, 59 ετών
- Παβλίνι Μπόζο, 62 ετών
- Γιάννης Καριώτης, 63 ετών
- Γιώργος Κυριακίδης, 67 ετών
- Ευαγγελία Κουκαριώτη, 63 ετών
- Σύρος μετανάστης, 56 ετών (ταυτοποιήθηκε μέσω δείγματος DNA που εστάλη από τον αδελφό του από την Ολλανδία).
- Εριέττα Μόλχο, 23 ετών (Αγνοείται).
Σε ρυθμούς κινητοποιήσεων εισέρχεται ολόκληρη η Ελλάδα
Σε ρυθμούς κινητοποιήσεων εισέρχεται ολόκληρη η Ελλάδα, σήμερα Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, ημέρα που συμπληρώνονται τρία χρόνια από τη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών. Συγκεντρώσεις θα πραγματοποιηθούν στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και σε πολλές άλλες πόλεις, ενώ πλήθος ομοσπονδιών και σωματείων έχει προαναγγείλει απεργίες και στάσεις εργασίας.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την ΕΡΤ, στην Αττική, τα Εργατικά Κέντρα Αθήνας, Πειραιά, Λαυρίου και Ανατολικής Αττικής έχουν απευθύνει κάλεσμα για συμμετοχή στη συγκέντρωση που έχει οριστεί για τις 12.00 στο Σύνταγμα. Παράλληλα, έχουν εξαγγείλει απεργιακές κινητοποιήσεις και στάσεις εργασίας.
Στη γενική απεργία συμμετέχει και η ΑΔΕΔΥ, καλύπτοντας τους δημοσίους υπαλλήλους.
Κλειστά θέατρα, δεμένα πλοία, χωρίς τρένα
Στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ελλάδος, η Ομοσπονδία Οικοδόμων, η Ομοσπονδία Βιοτεχνικών Σωματείων Αττικής και το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών.
Τα θέατρα αναμένεται να παραμείνουν κλειστά καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Η Πανελλήνια Ναυτική Ομοσπονδία συμμετέχει επίσης στη γενική απεργία, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θα πραγματοποιηθούν δρομολόγια από τα λιμάνια της χώρας.
Απεργία έχει προαναγγελθεί και από τους εργαζομένους στα μέσα σταθερής τροχιάς, με αποτέλεσμα να μην κυκλοφορήσουν ούτε τα τρένα.
Πώς θα κινηθούν τα μέσα μεταφοράς στην Αθήνα
Λεωφορεία και τραμ θα λειτουργούν από τις 9.00 το πρωί έως τις 21.00 το βράδυ, κυρίως για τη διευκόλυνση όσων επιθυμούν να μεταβούν στη συγκέντρωση και να επιστρέψουν.
Για το μετρό, έως αργά χθες το βράδυ δεν υπήρχε επίσημη ανακοίνωση. Το πιθανότερο σενάριο είναι να κινηθεί με το ίδιο ωράριο (09.00–21.00), ωστόσο αναμένεται σχετική ενημέρωση.
Κινητοποιήσεις και στη Θεσσαλονίκη
Φοιτητές και μαθητές έχουν ήδη πραγματοποιήσει μαζικά συλλαλητήρια και στη Θεσσαλονίκη, ενώ για αύριο έχει προγραμματιστεί νέα συγκέντρωση στις 12.00 στο άγαλμα Βενιζέλου.
Επιπλέον, έξι σταθμοί του μετρό θα παραμείνουν κλειστοί από τις 10.00 το πρωί: Σιδηροδρομικός Σταθμός, Δημοκρατίας, Βενιζέλου, Αγίας Σοφίας, Πανεπιστήμιο και Σιντριβάνι.
Εκδηλώσεις μνήμης
Επιπλέον, σήμερα πραγματοποιούνται δύο σημαντικές εκδηλώσεις με αφορμή τη συμπλήρωση τριών ετών από τη σιδηροδρομική τραγωδία.
Η πρώτη αφορά αγρυπνία που είχε προαναγγείλει ο μητροπολίτης Φιλόθεος. Θα πραγματοποιηθεί από τις 21.00 έως τις 00.15 στον Ιερό Ναό των Τριών Ιεραρχών, εντός των φοιτητικών εστιών του ΑΠΘ, στη μνήμη των 57 θυμάτων.
Παράλληλα, στις 22.00, οι φοιτητικοί σύλλογοι έχουν απευθύνει κάλεσμα συγκέντρωσης στο γρασίδι της Φιλοσοφικής Σχολής, στο σημείο όπου βρίσκεται η μαρμάρινη πλάκα με τα 13 ονόματα φοιτητών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του ΠΑΜΑΚ που έχασαν τη ζωή τους στη σιδηροδρομική τραγωδία.
Πέρα από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, συλλαλητήρια έχουν προγραμματιστεί σε Ηράκλειο, Πάτρα, Χανιά, Λάρισα και σε πολλές ακόμη πόλεις.
Ειδικότερα, μεταξύ 11.00 και 13.15 έχουν ανακοινωθεί συγκεντρώσεις σε Βόλο, Λιβαδειά, Κατερίνη, Αλεξανδρούπολη, Βέροια, Γρεβενά, Δράμα, Καλαμάτα, Κιλκίς.
Εκδήλωση διαμαρτυρίας στη Λευκωσία
Εκδήλωση μνήμης και διαμαρτυρίας με αφορμή τη συμπλήρωση τριών χρόνων από το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη διοργανώνεται το Σάββατο, 28 Φεβρουαρίου, στις 17:00, στην Πλατεία Ελευθερίας στη Λευκωσία.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Δικτύου Αλληλεγγύης Ελλήνων Πολιτών Κύπρου, στην εκδήλωση θα πραγματοποιηθούν ομιλίες, ενώ θα υπάρξει και περιορισμένη καλλιτεχνική συμμετοχή. Όπως αναφέρεται, η κινητοποίηση εντάσσεται στο πλαίσιο των συνεχών δράσεων αλληλεγγύης προς τις κινητοποιήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ελλάδα, καθώς και προς τον Σύλλογο Συγγενών των Θυμάτων των Τεμπών, ο οποίος διεκδικεί την απόδοση δικαιοσύνης, την ώρα που οι σχετικές δικαστικές διαδικασίες συνεχίζονται.
Η εκδήλωση στη Λευκωσία πραγματοποιείται ταυτόχρονα με αντίστοιχες συγκεντρώσεις σε πόλεις της Ελλάδας και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, στέλνοντας κοινό μήνυμα διαμαρτυρίας και μνήμης. Κεντρικό σύνθημα των κινητοποιήσεων είναι: «Ή τα κέρδη τους ή οι ζωές μας».
Οι διοργανωτές τονίζουν ότι στόχος της εκδήλωσης είναι να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη των θυμάτων και να εκφραστεί η αλληλεγγύη προς τους συγγενείς τους, καθώς και η απαίτηση για πλήρη διερεύνηση των ευθυνών και απονομή δικαιοσύνης.
